Logopedia

 

Kącik Logopedyczny

"Wszyscy ludzie uśmiechają się w tym samym języku"
Warto wiedzieć: Tylko człowiek posiada zdolność do komunikowania się za pomocą słów. Komunikowanie się z innymi ludźmi jest jedną z najważniejszych potrzeb psychicznych każdego człowieka. Poziom językowej komunikacji w dużej mierze determinuje możliwości każdego z nas. Sposób komunikowania się wpływa na sukcesy edukacyjne, zawodowe oraz stosunki z innymi ludźmi. Mowa odgrywa szczególnie ważną rolę w prawidłowym rozwoju dziecka. Kłopoty z wyraźną, poprawną wymową bardzo często są dla dziecka ogromną przeszkodą w prawidłowym funkcjonowaniu, zarówno w jego najbliższym środowisku, którym jest rodzina, jak i w grupie rówieśniczej, w przedszkolu lub w szkole. Problemy te wpływają bowiem niekorzystnie na proces porozumiewania się dziecka z najbliższymi członkami rodziny oraz rówieśnikami. Prawie wszystkie dzieci z zaburzeniami mowy mają kłopoty w nauce, w szczególności w zakresie czytania i pisania. Tak jak dla prawidłowego rozwoju fizycznego ważne są witaminy i kalorie zawarte w pożywieniu, tak prawidłowe kształtowanie się i rozwój mowy dziecka stanowi podstawę rozwoju jego harmonijnej osobowości. Pamiętajmy, że nieleczone wady mowy mają negatywny wpływ na jakość życia dorosłego człowieka. Skuteczne porozumiewanie się dziecka z wieloraką niepełnosprawnością ze swym otoczeniem jest bardzo ważnym czynnikiem warunkującym jego rozwój i doskonalenie wielu funkcji poznawczych i społecznych.
Dla dziecka głębiej upośledzonego umysłowego, podobnie jak dla każdego innego, nie mniej silnym przeżyciem i wielką tragedią osobistą jest niezrozumienie przez innych, prowadzące w konsekwencji do deprywacji potrzeb sensorycznych i społecznych. Nabywanie umiejętności komunikacyjnych przez dzieci z głęboką wieloraką niepełnosprawnością nie jest ani łatwym, ani prostym zadaniem, zwłaszcza gdy wchodzi w grę naruszona sprawność ruchowa, wady sensoryczne, brak rozumienia, wady anatomiczne, w tym wady narządów mownych. Dzieci te wykazują często trudność w opanowaniu mowy i języka na tle ogólnych zaburzeń związanych z funkcjami pierwotnymi, takimi jak ssanie, gryzienie, żucie, połykanie itp. Często nie wysyłają wystarczająco czytelnych sygnałów do otoczenia i nie nawiązują kontaktu ze swoimi opiekunami. Sytuacja taka zmusza do podjęcia prób uczenia ich takich sposobów komunikacji, które byłyby dla nich dostępne, by za ich pomocą dziecko mogło nawiązać dialog.
Kompleksowa terapia obejmująca stymulację tak wielu różnych funkcji warunkuje opanowanie takich umiejętności, które dla procesu porozumiewania się wydają się niezwykle istotne. Terapia logopedyczna na skutek uszkodzeń i ograniczeń osoby głęboko niepełnosprawne mają specyficzne potrzeby, które muszą być zaspokajane, aby osoby te mogły rozwijać się i nawiązywać kontakt z innymi. Najistotniejsze z tych potrzeb to: - potrzeba bliskości fizycznej, aby doświadczyć czegoś; - potrzeba bliskości fizycznej, aby dostrzec inne osoby; - potrzeba pomocy ze strony terapeuty, by móc nawiązać kontakt ze środowiskiem; - potrzeba pomocy w codziennych czynnościach i komunikowaniu się z otoczeniem. Z aktualnej wiedzy wynika, że świat dziecka głęboko wielorako niepełnosprawnego jest ograniczony i sprowadza się, tak jak w okresie niemowlęcym, do sfery fizycznej.
Proponowana terapia opiera się w głównej mierze do stymulacji różnych zmysłów, masażu zewnętrznym, wewnętrznym. Zasadą terapii jest nawiązanie kontaktu z dzieckiem poprzez ruch, dotyk, bliskość i wspólne działanie. Co roku we wrześniu rozpoczynam badania nowych dzieci i aktualizację wśród dzieci już uczęszczających na terapię. Każde dziecko spotyka się ze mną w celu zdiagnozowania mowy i nie tylko.

Badanie logopedyczne obejmuje:

  • orientacyjne badanie słuchu fizjologicznego
  • badanie sprawności artykulatorów
  • badanie płynności mowy
  • badanie nadawania i rozumienia mowy,
  • badanie funkcji połykowej i oddechowej
  • badanie budowy aparatu artykulacyjnego (zgryz, wędzidełko podjęzykowe, podniebienia)
  • badanie słuchu fonematycznego

W razie potrzeby logopeda kieruje dziecko na dodatkowe badania specjalistyczne (laryngologiczne, ortodontyczne, foniatryczne, psychologiczne).

Przykładowe ćwiczenia narządów artykulacyjnych:
Ćwiczenia usprawniające wargi:

  • Balonik - nadymanie policzków, usta ściągnięte (dla urozmaicenia bawimy się w baloniki, które "pękają" przekłute palcami ).
  • Całuski - usta układamy w "ciup" i cmokamy posyłając do siebie buziaki.
  • Niejadek - usta wciągamy w głąb jamy ustnej.
  • Zmęczony konik - parskanie wargami.
  • Podwieczorek pieska - chwytanie ustami drobnych cukierków, chrupek, kawałków skórki chleba, itp.
  • Kto silniejszy? - napinanie warg w pozycji rozciągniętej. Dwie osoby siedzące naprzeciw siebie trzymają ustami kartkę papieru i każdy ciągnie w swoją stronę. Uwaga - dajmy dziecku szansę wygrania zawodów.
  • Rybka - powolne otwieranie i zamykanie warg tworzących kształt koła, zęby "zamknięte"
  • Świnka - wysuwanie obu warg do przodu, udając ryjek świnki.
  • Wąsy - wysuwanie warg jak przy wymawianiu u, położenie na górnej wardze słomki lub ołówka i próby jak najdłuższego utrzymania.
  • Drzwi do domu - buzia to domek krasnoludka, a wargi to drzwi do domku. Pokaż jak wargi ściągnięte do przodu, otwierają się i zamykają.
  • Straż pożarna - wyraźne wymawianie samogłosek w parach: e o, i u, a u
  • Suszarka - utrzymywanie przy pomocy warg słomki, wciąganie powietrza nosem, wydychanie przez słomkę na dłoń (odczuwanie ciepłego powietrza).
  • Pojazdy - naśladowanie poprzez wibrację warg warkotu motoru, helikoptera.itp.

Ćwiczenia usprawniające język (pionizacja):

  • Dotykamy palcem lub zimną łyżeczką podniebienia tuż za górnymi zębami, nazywając je "zaczarowanym miejscem", "parkingiem" itp.. w którym język (krasnoludek, samochód) powinien przebywać, gdy mamy zamkniętą buzię.
  • Przytrzymywanie czubkiem języka przy podniebieniu rodzynek, pastylek pudrowych, cukierków halls (z wgłębieniem w środku) itp.
  • Zlizywanie nutelli, mleka w proszku itp. z podniebienia przy szeroko otwartych ustach.
  • Konik jedzie na przejażdżkę - naśladowanie konika stukając czubkiem języka o podniebienie, wydając przy tym charakterystyczny odgłos kląskania.
  • Winda - otwórz szeroko buzię, poruszaj językiem tak, jakby był windą - raz do góry, raz do dołu.
  • Karuzela - dzieci bardzo lubią kręcić się w koło, twój język także. Włóż język między wargi a dziąsła i zakręć nim raz w prawą, raz w lewą stronę.
  • Chomik - wypycha policzki jedzeniem, a ty pokaż jak można wypchnąć policzki językiem, raz z prawej raz z lewej strony.
  • Malarz - maluje sufit dużym pędzlem. Pomaluj pędzlem (językiem) swoje podniebienie, zaczynając od zębów w stronę gardła.
  • Młotek - wbijamy gwoździe w ścianę. Spróbuj zamienić język w młotek i uderzaj o dziąsła tuż za górnymi zębami, naśladując wbijanie gwoździa.
  • Żyrafa - ma długą szyję, wyciąga mocno szyję do góry. Otwórz szeroko usta i spróbuj wyciągnąć język do góry, najdalej jak potrafisz.
  • Słoń - ma długą trąbę i potrafi nią wszędzie dosięgnąć. Ciekawe czy potrafisz dosięgnąć językiem do ostatniego zęba na górze i na dole, z prawej i lewej strony.

Ćwiczenia żuchwy:

  • Zamykanie i otwieranie domku - szerokie otwieranie ust, jak przy wymawianiu głoski a, zęby są widoczne dzięki rozchylonym wargom.
  • Grzebień - wysuwanie żuchwy, zakładanie i poruszanie dolnymi zębami po górnej wardze. Cofanie żuchwy, zakładanie i poruszanie górnymi zębami po dolnej wardze i brodzie.
  • Krowa - naśladowanie przeżuwania.
  • Guma do żucia - żucie gumy lub naśladowanie.

Ćwiczenia podniebienia miękkiego:

  • Zmęczony piesek - język wysunięty z szeroko otwartych ust, wdychanie i wydychanie powietrza ustami.
  • Chory krasnoludek - kaszlenie z językiem wysuniętym z ust.
  • Balonik - nabieranie powietrza ustami, zatrzymanie w policzkach, następnie wypuszczanie nosem.
  • Biedronka, parasol, sukienka itp. - przysysanie kolorowych kółeczek poprzez wciąganie powietrza przez rurkę i przenoszenie na obrazek biedronki.
  • Śpioch - chrapanie na wdechu i wydechu.
  • Kukułka i kurka - wymawianie sylab: ku - ko, ku -ko, uku - oko, uku - oko, kuku - koko, kuku - koko

© Zespół Szkół Specjalnych w Szubinie